راهنمای نحوه صدور صورتحساب ماده نه قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان

ویدئو راجب راهنمای نحوه صدور صورتحساب در سامانه مؤدیان

در نظام مالیاتی جدید کشور ثبت و ارسال به‌موقع صورتحساب‌ها نقش بسیار مهمی در شفافیت اقتصادی و محاسبه درست مالیات دارد. با اجرای قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان بسیاری از فعالان اقتصادی با این پرسش روبه‌رو می‌شوند که اگر صورتحساب یک معامله در زمان مقرر به سامانه ارسال نشده باشد آیا راهی برای جبران وجود دارد یا نه. پاسخ این پرسش مثبت است و قانون برای چنین وضعی راهکاری مشخص پیش‌بینی کرده است.

این راهکار با عنوان صورتحساب موضوع ماده نه شناخته می‌شود و هدف آن این است که معاملات واقعی از چرخه ثبت خارج نمانند و در عین حال نظم سامانه نیز حفظ شود. در این مطلب از وب‌سایت سازه حساب به زبان ساده توضیح داده می‌شود که صورتحساب موضوع ماده نه چیست چگونه باید از آن استفاده کرد چه نکاتی در ثبت آن اهمیت دارد و آثار مالیاتی آن چگونه محاسبه می‌شود.

صورتحساب موضوع ماده نه چیست

صورتحساب موضوع ماده نه یک روش ارسال صورتحساب است و نباید آن را با الگوی صورتحساب اشتباه گرفت. یعنی قانونگذار برای شرایطی که صورتحساب در موعد مقرر به سامانه مودیان ارسال نشده است یک مسیر ویژه در نظر گرفته تا مودی بتواند همان معامله را بعدا ثبت کند. در واقع موضوع اصلی این است که معامله انجام شده اما ثبت آن در زمان قانونی صورت نگرفته است. در چنین حالتی مودی می‌تواند با استفاده از روش ماده نه اطلاعات معامله را در سامانه ثبت کند تا صورتحساب در سیستم مالیاتی قابل مشاهده و بررسی باشد.

نکته مهم این است که این روش فقط برای جبران تأخیر در ارسال است و نه برای تغییر ماهیت صورتحساب. به بیان دیگر اگر معامله‌ای قبلا انجام شده باشد اما صورتحساب آن به هر دلیل در موعد مقرر ثبت نشده باشد می‌توان آن را با همین روش وارد سامانه کرد. این موضوع هم شفافیت اطلاعات مالی را حفظ می‌کند و همچنین موجب می‌شود مؤدی به دلیل تأخیر لزوما از امکان ثبت محروم نماند.

تفاوت تاریخ صدور و تاریخ ثبت

یکی از مهم‌ترین نکات در صورتحساب موضوع ماده نه تفاوت بین تاریخ صدور و تاریخ ثبت است. تاریخ صدور باید همان تاریخ واقعی انجام معامله باشد. یعنی اگر کالا یا خدمت در زمان خاصی فروخته شده است همان زمان باید به عنوان تاریخ صدور درج شود. اما تاریخ ثبت زمانی است که صورتحساب عملا به سامانه مودیان ارسال می‌شود.

برای مثال اگر فروشنده‌ای در زمستان 1394 کالایی را فروخته باشد اما صورتحساب آن را در همان زمان صادر نکرده باشد و بخواهد در بهار 1395 آن را در سامانه ثبت کند باید تاریخ صدور را زمستان 1394 وارد کند و تاریخ ثبت در سامانه بهار 1395 خواهد بود.

چگونه می‌توان صورتحساب‌های ماده نه را مشاهده کرد

برای مشاهده صورتحساب‌های موضوع ماده نه باید از درگاه ملی خدمات الکترونیک مالیاتی و از طریق کاربری تجاری وارد پرونده مالیاتی مورد نظر شد. پس از انتخاب پرونده در فهرست صورتحساب‌ها دو سربرگ اصلی دیده می‌شود. یکی همه صورتحساب‌ها و دیگری صورتحساب‌های موضوع ماده نه.

در بخش همه صورتحساب‌ها تمام صورتحساب‌ها نمایش داده می‌شود به جز صورتحساب‌های موضوع ماده نه. این تفکیک باعث می‌شود که کاربر بتواند به‌راحتی صورتحساب‌های عادی را از صورتحساب‌های خاص تفکیک کند. در بخش صورتحساب‌های موضوع ماده نه نیز فقط همان صورتحساب‌هایی نمایش داده می‌شود که با این روش ثبت شده‌اند. چنین ساختاری دسترسی و کنترل اطلاعات را ساده‌تر می‌کند و امکان پیگیری دقیق‌تر را برای مودی و نیز سازمان امور مالیاتی فراهم می‌سازد.

همچنین امکان جست‌وجوی این صورتحساب‌ها بر اساس سال و دوره ثبت و نیز سال و دوره صدور وجود دارد. این قابلیت  برای افرادی که حجم بالایی از معاملات دارند بسیار مهم است زیرا می‌توانند صورتحساب‌های مورد نظر را سریع‌تر پیدا کنند و سوابق خود را بهتر مدیریت نمایند.

مشاهده جزئیات صورتحساب ماده نه

یکی از امکانات مفید در بخش صورتحساب‌های ماده نه گزینه جزئیات صورتحساب است. با انتخاب این گزینه اطلاعات تکمیلی درباره هر صورتحساب قابل مشاهده می‌شود. از جمله این اطلاعات می‌توان به قاعده ارسال و تاریخ ثبت صورتحساب اشاره کرد.

قاعده ارسال نشان می‌دهد که صورتحساب بر اساس چه سازوکاری به سامانه فرستاده شده است و تاریخ ثبت نیز زمان دقیق ورود صورتحساب به سامانه را مشخص می‌کند.

دامنه کاربرد صورتحساب ماده نه

صورتحساب موضوع ماده نه محدود به یک نوع خاص از صورتحساب نیست و دامنه کاربرد گسترده‌ای دارد. این قابلیت برای صورتحساب‌های اصلی اصلاحی برگشت از فروش و ابطالی قابل استفاده است. همچنین در صورتحساب‌های نوع یک و نوع دو نیز می‌توان از این روش بهره برد.

از سوی دیگر این امکان برای همه الگوها و با هر نوع روش تسویه وجود دارد. یعنی چه تسویه به صورت نقد باشد چه نسیه و چه ترکیبی از نقد و نسیه باز هم می‌توان از روش ماده نه استفاده کرد.

همچنین صدور صورتحساب ماده نه بر روی صورتحساب مرجع ماده نه و غیر ماده نه امکان‌پذیر است. این موضوع اهمیت زیادی دارد زیرا نشان می‌دهد این روش فقط برای یک حالت محدود طراحی نشده بلکه در ساختار کلی سامانه مؤدیان نقش عملیاتی دارد.

آثار مالیاتی صورتحساب موضوع ماده نه

یکی از مهم‌ترین بخش‌های این موضوع آثار مالیاتی آن است. صورتحساب موضوع ماده نه از نظر محاسبات مالیاتی بر اساس تاریخ و زمان ثبت در خلاصه عملکرد مالیات بر ارزش افزوده دوره مربوطه لحاظ می‌شود. به عبارت دیگر هرچند تاریخ صدور همان تاریخ واقعی معامله است اما جایگاه مالیاتی آن در سامانه بر مبنای زمان ثبت بررسی می‌شود.

این نکته برای مودیان بسیار حساس است زیرا ممکن است تصور کنند که تنها تاریخ صدور ملاک اثر مالیاتی است در حالی که در برخی محاسبات زمان ثبت نیز نقش دارد. بنابراین اگر صورتحسابی با تأخیر ثبت شود باید توجه داشت که اثر آن در دوره مالیاتی مربوط به ثبت در سامانه چگونه اعمال می‌شود.

چرا استفاده درست از صورتحساب موضوع ماده نه مهم است

استفاده درست از صورتحساب موضوع ماده نه فقط یک تکلیف اداری نیست بلکه بخشی از نظم مالی و شفافیت اقتصادی به‌شمار می‌رود. زمانی که صورتحساب‌ها حتی با تأخیر اما به‌درستی در سامانه ثبت شوند امکان ردیابی معاملات و کنترل جریان مالی بهتر فراهم می‌شود. این موضوع هم به نفع مودی است و هم به نفع نظام مالیاتی.

از دید مؤدی نیز ثبت صحیح صورتحساب‌های ماده نه اهمیت زیادی دارد زیرا می‌تواند از بروز مشکلات بعدی در حسابرسی رسیدگی مالیاتی و تطبیق اسناد جلوگیری کند.

جمع‌بندی

صورتحساب موضوع ماده نه یکی از ابزارهای مهم در قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان است که برای جبران تأخیر در ارسال صورتحساب طراحی شده است. اگر صورتحساب یک معامله در موعد مقرر به سامانه ارسال نشده باشد هنوز هم می‌توان آن را ثبت کرد و این کار از طریق روش ماده نه انجام می‌شود. در این روش تاریخ صدور باید همان تاریخ واقعی انجام معامله باشد و تاریخ ثبت نیز زمان واقعی ارسال به سامانه خواهد بود.

این نوع صورتحساب در همه الگوها و برای انواع اصلی اصلاحی برگشت از فروش و ابطالی قابل استفاده است و برای صورتحساب‌های نوع یک و نوع دو نیز کاربرد دارد. همچنین روش تسویه در آن محدودیتی ایجاد نمی‌کند و می‌تواند نقد نسیه یا ترکیبی از هر دو باشد. مشاهده این صورتحساب‌ها از طریق درگاه ملی خدمات الکترونیک مالیاتی و در کاربری تجاری امکان‌پذیر است و با تفکیک سربرگ‌ها و ابزار جست‌وجو مدیریت آن آسان‌تر می‌شود.