حسابداری تعهدی به روشی گفته می شود که درآمدها به هنگام تحقق و هزینه ها در زمان وقوع شناسایی و در دفاتر ثبت می شوند هرچند وجه نقدی بابت در آمدها دریافت نشده باشد و یا برای هزینه ها وجه نقدی پرداخت نشده باشد .
حسابداری تعهدی زمانی که خدمات مشتری منعقد می شود ، درآمد را تشخیص میدهد حتی اگر پرداخت نقدی هنوز صورت نپذیرفته باشد در تعهدی مبلغ در تاریخ معین به عنوان درآمد شناسایی خواهد شد . در تعهدی فروش در حسابی که به عنوان حسابهای دریافتنی شناخته میشود ، در قسمت دارایی های جاری ترازنامه به ثبت می رسد .
حسابداری تعهدی بر اساس دو اصل حسابداری تحت عنوان « تحقق درآمد » و « تطابق » مبتنی شده است .
اصل تحقق درآمد
درآمد باید به محض ارائه خدمت به مشتری شناسایی و ثبت شود اعم از این که بهای آن نقدا دریافت شده یا نشده باشد .
طبق اصل تحقق درآمد ملاک شناسایی و ثبت درآمد در تعهدی دریافت وجه نقد نیست بلکه ملاک ، ارائه خدمت به مشتری می باشد هرچند به صورت نسیه انجام شده باشد .
اصل تطابق
هزینه های هر دوره مالی باید از درآمد های همان دوره مالی که در ایجاد آنها موثر بوده کسر گردد .
بر پایه این دو اصل در مبنای تعهدی درآمدها به هنگام تحقق و هزینه ها در زمان وقوع شناسایی و ثبت می گردند لازم به توضیح است برای ثبت فعالیت های مالی موسسات انتفاعی باید از مبنای تعهدی استفاده کرد .
ویژگی های حسابداری تعهدی
چهار ویژگی اصلی حسابداری تعهدی :
- در تعهدی تبعیت از اصل تطابق درآمد و هزینه استفاده می شود .
- در روش تعهدی شناسایی و ثبت درآمد هزینه بدهی و طلب در دوره مالی وقوع می یابد .
- در روش تعهدی اندازه گیری عملکرد مالی واقعی یک کسب و کار انجام می شود .
- در روش تعهدی کمک به مدیران برای مدیریت منابع فعلی و برنامه ریزی آینده صورت می گیرد .
مبنای نقدی
برخلاف روش تعهدی در این روش در آمدها و هزینه ها در زمان دریافت و پرداخت وجه نقد شناسایی و ثبت می شوند به عبارت دیگر قبل از دریافت و پرداخت وجه نقد بابت درآمدها و هزینه ها هیچ ثبتی در حساب ها به عمل نمی آید اگر مبنای نقدی مورد استفاده قرار گیرد سود خالص یک دوره مالی برابر است با وجوه نقد دریافتی بابت درآمد ها منهای وجوه نقد پرداختی بابت هزینه ها .
به عنوان مثال :
آقای رحیمی در اول سال 1377 بنگاه معاملات ملکی صداقت را تاسیس کرد . عملیات چهار ماه مرداد تا آبان 1377 به شرح زیر است . حقوق ماهیانه کارکنان 600.000 ریال و اجاره بهای ماهیانه 400.000 ریال است .
| مرداد | شهریور | مهر | آبان | |
| پرداخت هزینه اجاره | 400.000 | ________ | 1.200.000 | ________ |
| پرداخت هزینه حقوق | ________ | 1.800.000 | ________ | 600.000 |
| حق مشاوره بنگاه | 2.300.000 | 2.700.000 | 2.000.000 | 1.700.000 |
| وجوه دریافتی از مشتریان | 2.000.000 | 2.400.000 | 2.000.000 | 1.800.000 |
بر اساس اطلاعات فوق سود خالص بنگاه صداقت طبق مبنای نقدی در هر یک از ماه های مذکور به شرح زیر است :
| مرداد | شهریور | مهر | آبان | |
| درآمد حق مشاوره | 2.000.000 | 2.400.000 | 2.000.000 | 1.800.000 |
| هزینه اجاره | 400.000 | ________ | 1.200.000 | ________ |
| هزینه حقوق | ________ | 1.800.000 | ________ | 600.000 |
| سود خالص(نقدی) | 1.600.000 | 600.000 | 800.000 | 1.200.000 |
چنانچه ملاحظه می کنید در مبنای نقدی وجوه دریافت شده از مشتریان به عنوان درآمد حق مشاوره تلقی می گردد و فقط هزینه هایی که نقدا پرداخت گردیده منظور شده است .
بر اساس مبنای تعهدی سود بنگاه صداقت در طول هریک از ماه های مرداد تا آبان ماه 1377 به شرح زیر است :
| مرداد | شهریور | مهر | آبان | |
| درآمد حق مشاوره | 2.300.000 | 2.700.000 | 2.000.000 | 1.700.000 |
| هزینه اجاره | 400.000 | 400.000 | 400.000 | 400.000 |
| هزینه حقوق | 600.000 | 600.000 | 600.000 | 600.000 |
| سود خالص (تعهدی) | 1.300.000 | 1.700.000 | 1.000.000 | 700.000 |
در مبنای تعهدی ملاک شناسایی ارقام درآمد و هزینه ، دریافت و پرداخت وجه نقد نیست بلکه ملاک در تعهدی اصل تحقق درآمد و اصل تطابق می باشد . طبق روش تعهدی درآمد حق المشاوره بنگاه برابر با بهای خدمات ارائه شده به مشتریان بنگاه می باشد و در همان ماه که خدمات به مشتریان ارائه شده به عنوان درآمد حق المشاوره تلقی می گردد ، اگرچه ممکن است در همان ماه دریافت نشود .
در تعهدی شناسایی هزینه ها هم ارتباطی به پرداخت وجه نقد ندارد ، بلکه به وقوع آن بستگی دارد .
حسابداری تعهدی
گاهی اوقات یک شرکت ، متحمل هزینه ای می شود که زمان دیگری آن را پرداخت خواهد کرد ، اما آن را در همان روز به عنوان هزینه تجارت شناسایی خواهد کرد . طبق روش حسابداری تعهدی ، شرکتی که کالا یا خدماتی را به صورت اعتباری دریافت میکند ، برای گزارش بدهی فقط تا زمان دریافت کالا ، فرصت دارد .
هزینه تعهدی به عنوان یک حساب پرداختنی در بخش بدهی های جاری ترازنامه و همچنین در تعهدی به عنوان هزینه در صورت سود و زیان ثبت می شود .
روش حسابداری در سازه حساب و تمام عموم نرم افزارها به صورت تعهدی ثبت می شود به این صورت که درآمدها در زمان تحقق و هزینه ها در زمان وقوع شناسایی و ثبت می شود .
پیشنهاد مطالعه : همه آنچه باید در مورد شرکت های حسابداری بدانید
